~
(verscheen 24 mei 2010 als commentaar op de economenwebsite Mejudice.nl onder 'Transporteconomie')
Je zou denken dat (auto)mobiliteit zich bij uitstek leent voor ‘economisch denken’. Niet dus. Het lijkt een verzande discussie met veel vooringenomenheid, primair electoraal gedreven. Back to basics dan. Misschien biedt dat verse vergezichten.
1. Files zijn er omdat teveel mensen op eenzelfde tijdstip de weg opgaan. Nu kun je dit als een capaciteitsprobleem van ons wegennet zien of... als een mal ritueel - een kwestie van ‘meer asfalt’ of mobiliteit anders aanpakken.
2. ‘Meer asfalt’ mag dan scoren bij de automobilist, het kost niet alleen veel geld, maar is contraproductief. Raar voor een partij als de VVD die bezuinigingen, meer efficiency en Neerlands concurrentiepositie hoog in het vaandel heeft zitten. Onderzoeken tonen aan dat ‘meer asfalt’ een aanzuigende werking heeft, meer verkeer aantrekt, zelfs mensen kan verleiden verder van hun werk te gaan wonen waardoor ze meer kilometers moeten maken. Daarbij: vijf werkdagen van zeg vier uur spitsverkeer per dag is nog altijd minder dan 12% over een volle week gemeten. Nederland pretendeert nl. een 24 uurs economie te hebben. Open for business at all times. Moderne (m.n. informatie-)technologie maakt dit mogelijk.3. Kijken we nou naar de ‘bemensing’ van dit liefst zo fluide mogelijke 24 uurs proces, dan zien we een mal ritueel van vijf dagen per week vereiste fysieke aanwezigheid in daartoe speciaal gebouwde betonnen blokken binnen een narrow time frame van grofweg een derde van de genoemde 24 uur die een dag telt. Ondanks de flexibiliteit en zelfs verhoging van de arbeidsproductiviteit die (meer) thuiswerken met zich mee zou kunnen brengen (Intermediair sprak over 10-20%), hechten de meeste werkgevers aan op tijd aanwezigheid van hun werknemers.
4. Dit ritueel zorgt voor veel automobiliteit, een proces dat veel energie, tijd en een duur vervoersmedium vergt - kortom: geld kost. Een belangrijke reden waarom de twee jaar geleden overleden Eckart Wintzen voorstander was van snelle breedbandverbindingen. Meer thuiswerken en flexibeler ‘kantooruren’ (zeg: 06.00-10.00 uur en 15.00-19.00 uur) zou niet alleen voor een beter dienstbetoon kunnen zorgen, je houdt voldoende window over voor onderling overleg, plus het zorgt voor afname van het spitsverkeer.
5. Bekend van onderzoeken (maar dat zal dhr. Verhoef beter weten) is dat als een gering percentage (5%) gedurende de spits niet de weg opgaat - aangespoord bijv. door een kilometerbeprijzingssysteem - files als sneeuw voor de zon verdwijnen.6. Helaas heeft Nederland een rampzalig cv heeft als het gaat om het aanbesteden, bestieren en controleren van grote projecten. Mijns inziens zou een primeur op dit terrein (dat zou kilometerbeprijzing zijn op deze schaal) een desastreuze, miljardenveslindende combinatie zijn van de aankoop van de JSF, invoering van de gemeentelijke basisadministratie en in de lucht brengen van C2000 (communicatie politie en hulpdiensten waar nu al jaren over gesteggeld wordt).
7. De werkgever zou zijn/haar attitude moeten veranderen, een riskant, peperduur keurslijf als kilometerbeprijzing ook niet nodig behoeven hebben, maar op basis van economische motieven de mobiliteit van werknemers moeten kunnen beoordelen. Dan volgt de werknemer vanzelf. Het is aan een innovatieve overheid om daar mede iets entamerends (fiscaal?) op te verzinnen. De zakenauto als onderdeel van een beloningsbeleid kan echt niet meer. Staat haaks op gedifferentieerder omgaan met automobiliteit. Zit voor de gebruiker geen enkele rem op zoals de auteur opmerkt. Wat ‘dubbel mal’ is aangezien Nederland 99% van de leaseauto’s uit het buitenland haalt (die daar dus primair op verdient).
8. Met andere woorden, als er 1 kwestie is waarop links en rechts, milieu- en economische motieven elkaar zouden kunnen ontmoeten, dan is het wel op gebied van (auto)mobiliteit.
9. Het volgende hoofdstuk zou mijns inziens zijn dat automobiliteit per geval (de meeste mensen zitten namelijk alleen in de auto, uitgerekend als de wegen het drukst zijn) wel eens met minder ruimtebeslag zou kunnen of mogen plaatsvinden. Welke doeleinden dient dat ‘mindere ruimtebeslag’? Potentieel veel betere benutting van bestaande infrastructuur; sowieso geen extra asfalt nodig dus. Kleiner (beter gezegd: slanker) is ook goed qua energiezuinigheid en reduceren van emissies. Dat zou pas echte innovatie zijn. Een goede voedingsbodem ook omdat ruimte en milieu at a premium zijn in dit kleine land. Hebben we na de variomatic eindelijk iets waar we in het buitenland ook de boer mee op kunnen.
(klik om te vergroten)
